Hoe leef je 100 jaar?

naar het beroemde boek van Luigi Cornaro

Oorspronkelijke titel: Discorsi della Vita Sobria

Vertaling: Discourses on Sober Life / How to Live 100 Years

Het persoonlijk verhaal van Luigi Cornaro (1464-1566)

"De merkwaardigste geschiedenis van de efficiëntie van matigheid en onthouding met het oog op het beschermen van het leven, is wat we aantreffen in een klein boek, gepubliceerd door Luigi Cornaro, de Venetiaan; dat ik graag wil vermelden, omdat het een onbetwistbaar krediet geniet. Gezien de Venetiaanse ambassadeur die uit dezelfde familie afstamt, het meer dan eens in zijn gesprekken heeft bevestigd toen hij verbleef in Engeland. Cornaro, de auteur van deze kleine "Verhandeling", beschikte over een zeer slechte constitutie, tot op de leeftijd van ongeveer veertig jaar, toen hij begon met zeer consequent vast te houden aan een exact schema van onthouding en soberheid. Daardoor herwon hij een perfecte gezondheidstoestand, in zo verre dat hij zijn boek publiceerde dat inmiddels in het Engels is vertaald onder de titel "Een zekere methode om een hoge leeftijd te bereiken en gezond te blijven". Hij leefde zolang dat hij zijn eigen derde en vierde editie heeft mogen zien, en na zijn 100e verjaardag te hebben gepasseerd, stierf hij zonder pijn of aandoeningen, gewoon zoals iemand die insliep. De verhandeling die ik hier aanhaal, is ondersteund door tal van eminente auteurs en het is geschreven in een geest van blijmoedigheid, goede smaak en gezond verstand, met een heilige ondertoon, als de natuurlijke samenhorende elementen die soberheid en onthouding begeleiden. Dit "brouwsel" van de oude man is een aanbeveling en zeker geen kritiek." Joseph Addison in “The Spectator”.

Dr Johnson zegt : "Gezondheid is zo noodzakelijk voor alle levensplichten, evenals voor alle plezierige kanten van het leven, dat de misdaad van ze te verkwanselen groter is dan gekheid. Hij die voor een kortstondige bevrediging zwakheid en ziekte over zichzelf brengt, kan dat 'plezier' soms enkele jaren volhouden maar veroordeelt hierdoor het wijzere en meer ervaren gedeelte van het leven tot de kamer en het ziekbed, misschien onder verwijt van een geldverkwister te zijn, maar zo iemand is ook een rover t.a.v. het publiek. Zo'n wrak heeft zichzelf volledig vrijwillig gediskwalificeerd voor de zaken van zijn tijdelijke positie, terwijl hij het deel dat de voorzienigheid hem toebedeelde als taak in de menselijke natuur weigerde."

Voorwoord van de Uitgever (Groene Dag):

Dit prachtige werk wordt bij deze voor het eerst in het Nederlands uitgegeven. De uitgever is er zich van bewust dat dit werk grote waarde heeft als praktisch handboek, maar ook als bron van inspiratie voor zoveel mensen op zoek naar een beter leven.

Zelfs al is het boek in zijn oorspronkelijke vorm al enkele eeuwen geleden verschenen, toch willen we dit graag opnemen in onze "Internationale Hygiënistische Bibliotheek, waarin de komende jaren tal van interessante boeken die levensveranderend zijn, kunnen opgenomen worden. Hoe vaak of hoeveel dat er nog worden, hangt af van ons lezerspubliek. Om vertalingen te kunnen uitvoeren, zijn een minimaal aantal exemplaren vereist, afhankelijk van de omvang van het boek. Voor dit boek van Cornaro was dit uiteraard geen probleem omdat het slechts over een klein volume gaat dat zowel qua kostprijs als qua aanmaakmogelijkheden binnen de mogelijkheden van de uitgever liggen.

Dit boek heeft verschillende anderstalige edities gekend en wordt veelvuldig geciteerd door verschillende Hygiënistische schrijvers. Ze refereren graag naar enkele machtige uitgangspunten die Luigi Cornaro voor zichzelf had ontdekt en in de praktijk bracht. Hoe oud het ook is, toch bevat dit boek zo'n frisse ideeën, zo'n verlichtende inzichten, dat u dit graag zult lezen. Lees dit boek met de bril van vandaag, dat wil zeggen : lees het met de kennis van vandaag.

Cornaro had niet het geluk om te beschikken over voedingschemie, natuurwetenschap, hygiënisme, de anatomie en fysiologie van de spijsvertering, enz. Hij hoefde ook geen rekening te houden met de negatieve consequenties van de kennis ervan.

Toch heeft Cornaro, door zelfobservatie en door vraagstelling veel geleerd, wat iedere mens op zijn beurt kan herhalen. Iedereen met open ogen, met zelfobservatie en gezond verstand, kan leren wat Cornaro leerde. Het is zo eenvoudig, dat de natuur het wil meedelen aan iedereen die bereid is vooroordeel opzij te schuiven en aandachtig leert wat de natuur in zich heeft, vanaf het prille begin. Er is niets veranderd. Het zijn geen moeilijke dingen, integendeel, dit werk valt op door de eenvoud waarmee het is geschreven.

Luigi Cornaro wordt beschouwd als een van de voorlopers (of wegbereiders) van de Natuurlijke Hygiëne en zijn klein boekje met redevoeringen wordt gezien als een van de klassiekers uit de Hygiënistische Bibliotheek.

Onze lezers krijgen bij deze de kans om dit boek in een goedkope, maar toch mooi uitgegeven versie aan te schaffen en te lezen. Beter dan alle andere literatuur die erop gericht is mensen in slaap te wiegen of bezig te houden met onbelangrijke dingen, kan men zich tegoeddoen aan de verkwikkende woorden van Cornaro.

Ik heb Luigi Cornaro heel vaak geciteerd op voordrachten, cursussen, ook voor andere verenigingen.

Zo werd ik bv. door een vereniging aangezocht om een serie voordrachten te begeleiden over "Zuinig & Sober leven". In de begeleidende brochure van deze vereniging, vond ik geen enkele verdedigbare tip die de kern van het menselijk leven verdedigde, en toen ik op zoek ging om meer diepgang te geven aan het onderwerp, dacht ik terug aan Luigi Cornaro, de man die als edelman alle rijkdommen van het leven ter beschikking had, maar die er vrijwillig afstand van deed uit zelfbehoud. Luigi Cornaro hoefde zich niets te ontzeggen om een week op vakantie te gaan, of om een ander plezier als compensatie. Luigi Cornaro deed het uit noodzaak, heel gewillig omdat hij de waarde van zijn gezondheid had leren begrijpen.

Sommige mensen spreken me aan in een hopeloze uitdrukking : "Meneer, zeg me wat ik kan doen om beter te worden, ik zou er alles voor doen..." Maar hoevelen doen het ? Cornaro dééd het. Hij volgde gewoon wat hij leerde uit zijn ervaringen en uit de natuur.

Ik dacht dat het voorbeeld van Luigi Cornaro een krachtige ondersteuning kon zijn voor deze voordrachten en als motivatie voor al diegenen die er op gericht zijn de positieve informatie in de praktijk te brengen. En dat is ook zo gegaan tot op het moment waarop de moederorganisatie doorhad dat ik me niet aan de tekst hield. De motivatie was toen dat de boodschap die ik bracht niet verdedigbaar was. Witte producten zijn nu eenmaal goedkoper. Zò moet de mens zuinig leven en sober zijn, zonder zich iets te ontzeggen... Je kan veel vulling eten, maar wat is dan hun "vervulling" ? De uitkomst van leeg voedsel, zijn lege mensen, wrakken, zieken, gepijnigden, een tranendal, een onbegrijpelijke aaneenschakeling van fysieke en sociale ellende. Als je vindt dat dit rechtvaardig is en dat iedereen het recht heeft om zo te handelen, dan zal de eerder genoemde uitspraak van Dr. Johnson pijn hebben gedaan, en dan hoef je zo'n werk als dit niet.

Maar als je naar een aanvaardbare reden zoekt waarom het op aarde dikwijls vierkant draait en waarom er zoveel vals genot & compensatie is, lees het dan met volle aandacht.

Moderne mensen hebben soms heel ouderwetse ideeën. Zo geeft men aan Luigi Cornaro, maar ook aan Shelton, Mosséri e.v.a. de naam fanatiek, extreem, en te principieel te zijn...

Ieder zijn waarheid. Maar als men wil meelopen met de fanatieke gezondheidsvernietigers dan zal men je niets verwijten. Doe gewoon door. Rook, drink en kijk nergens naar, en je wordt gerespecteerd. Je zal zien. Het extremisme van deze wereld om zijn gewoonten te behouden is groot. Zo groot zelfs dat mensen die een andere weg bewandelen aan de kant worden gezet. Dat is het machtigste wapen : zorg ervoor dat gezondheidspredikers hun mond houden door ze belachelijk te maken. Zorg ervoor dat ze struikelen, zodat ze geen aanklacht meer hebben... Niemand hoeft zich te verantwoorden voor een dwaas en zelfverminkend gedrag. Alleen wie zelfverantwoordelijkheid en zelfdiscipline wil beoefenen wordt op het matje geroepen en moet een goede reden hebben om niet belachelijk gemaakt te worden.

Luigi Cornaro was een bijzonder man. Voor hem was het net zoveel kiezen als voor eender wie onder ons. Cornaro zag het als een plicht aan zichzelf. Zijn mogelijkheden waren nauwkeurig gedoseerd maar hij koos om op de veilige weg te blijven, binnen de marges van wat zijn lichaam toeliet. Hij koos niet de weg van de massa die het meer begrepen heeft op een oude wijsheid :

"Nog liever gaat de mens te gronde, dan dat hij zijn gewoonten verandert."

Luigi Cornaro leefde in de 15e-16e eeuw en behaalde de leeftijd van 102 jaar. Als iemand de geschiedenis ingaat als eeuweling, is dat een bijzondere verdienste die reden tot spreken geeft. Zo iemand onderhoudt geen theoretische wijsheden, maar spreekt uit ondervinding. Alles wat hij te zeggen heeft, kent hij, omdat de ervaring het heeft geleerd. Leert u ook niet veel liever feiten en omstandigheden uit de mond van diegenen die bewezen hebben dat het werkelijk zo is ? Of stelt u de gezondheid vrijwillig ter beschikking van hen die het begrepen hebben op massa-experiment en verloedering ? Houdt u ook zo erg van chemie en het onbekende in de voeding ? Ga dan gewoon door. Cornaro heeft u niets te leren.

Cornaro's geval was er één van buigen of barsten : doorgaan en afscheid nemen van het leven, of veranderen en de nog aanwezige levenskansen hun werk laten doen.

Cornaro's hoge leeftijd was er één van zegevierend leven, want hij heeft zijn leeftijd zelf moeten verdienen door zeer plichtsgetrouw zijn levens- en voedingsstijl aan te passen. Ongeacht het feit dat hij door zijn dokters werd verteld dat hij niet lang zou leven - Cornaro was amper 40 en ziekelijk - wist hij zijn leven uit te breiden en overleefde in zeer hoge mate zijn dokters-onheilsprofeten. Eén ding zegt Cornaro over zijn dokters : "Ze hebben me wakker geschud; ze hebben me de ogen geopend en me laten verstaan dat ik iets moest doen en niet zij." In dit boek vertelt hij ons hoe hij het deed.

Voedingshervorming, vasten en alle andere algemene regels die essentieel zijn voor het herwinnen van gezondheid en het verlengen van het leven, zoals ze vandaag bekend zijn, werden door Cornaro toegepast. Sinds Cornaro is er veel vooruitgang gemaakt in onze kennis over menselijk leven, behoefte en functies. De levenswetten zijn beter doorgrond en de gezondheidswetten worden thans algemeen begrepen en geleerd in de Natuurlijke Hygiëne. Sommigen vragen ons waar ze terecht kunnen voor begeleiding, advies en goede raad. Op dat vlak is het in het Nederlands taalgebied nog altijd zoals in Cornaro's tijd. Weinig artsen of therapeutische centra in ons taalgebied hebben inzicht of weet van de Natuurlijke Hygiëne en haar specifieke toepassingen. Al te graag wil men werken met pillen en supplementen. Dit is niet de Hygiënistische weg.

Groene Dag is geen therapiecentrum. Onze instelling biedt ons de mogelijkheid om deze informatie schriftelijk door te geven, maar wij beschikken niet over de bezetting om mensen te begeleiden. Indien gewenst kunnen wij u altijd contactadressen doorgeven.

Cornaro's boek is slechts één van de vele brochures en boekwerken met tijdloze wijsheid, die door Groene Dag zijn uitgegeven.

Iedere mens is in staat alle wijsheden te ontdekken die noodzakelijk zijn voor zijn eigen leven. De enige rem op het volkomen ontdekken van alle wijsheid, is de reeds verworven kennis, die vaak in tegenspraak is met datgene wat men werkelijk moet weten.

Veel mensen worden verteerd door een vuur van angst voor tekorten. Voor al deze mensen biedt Cornaro een schitterend antwoord. Dergelijke angst is ongegrond. De mens put zijn energieën uit door teveel. Teveel voeding is net zo nefast als verkeerd eten, verkeerde voedselkeuze, verkeerd combineren en zenuwuitputting...

Een prettige literatuur !

Stefaan De Wever
verantwoordelijke educatieve uitgaven Groene Dag

INLEIDING door Hereward Carrington

bij een der recentste Engelstalige uitgaven

Dit fenomenale werk van Luigi Cornaro, "The Temperate Life", soms ook genoemd "Hoe leef je 100 jaar", werd vertaald in verschillende talen. Het is gelukkig reeds aan velen bekend. Het is één van de machtigste Hygiënistische boeken die ooit geschreven werden. Health Research moet aangemoedigd worden omdat ze deze herdruk hebben gemaakt, zodat ze het opnieuw bij het lezerspubliek kunnen aanbieden.

Cornaro was een Venetiaans edelman. Vier van zijn voorvaders zijn Doges geweest van de "Serene Republiek". Hij werd geboren in 1464 en leefde tot op de leeftijd van 102 jaar, tot zijn dood in 1566. Zoals de meeste jonge vooraanstaanden leefde hij een roekeloos en ontstuimig leven waarvan het resultaat was dat hij een complete inzinking kreeg op de leeftijd van 40 en opgegeven werd door zijn dokters om te sterven. Hij was werkelijk een fysiek wrak.

Hij nam de zaak in eigen hand, terwijl hij besliste om zijn leven te veranderen en te kijken wat de resultaten zouden zijn. Hij vereenvoudigde zijn voeding en verminderde de hoeveelheid voedsel tot het absolute minimum. Binnen enkele dagen begon hij daarvan het resultaat te zien en na een volledig jaar was hij volledig in goede gezondheid. Daar het bewijs hierdoor voor hem geleverd was, hield hij zich voor de rest van zijn leven verder aan dit eenvoudig en op onthouding gerichte leven. Hij limiteerde zijn portie vaste voeding per dag op ongeveer 400 gram; en ongeveer 480 gram wijn per dag.

Als moderne Hygiënist kan je dan wel je wenkbrauwen fronsen als je dit leest. Noteer dat de wijn in die tijd zeer licht was en dat er dikwijls niets anders veilig te drinken was. Ik kan me voorstellen dat sommige mensen hierin een bevestiging zouden kunnen zien van bepaalde rages die opgang maken en die aan het grote publiek het dagelijks glaasje wijn gunnen (als noodzakelijk voor hun gezondheid). Dit laatste is een absolute vergissing en staat niet in relatie tot de andere praktijken die Cornaro voor zichzelf toepaste.

Cornaro's boek "La Vita Sobria" bestaat uit vier redevoeringen, de eerste geschreven op de leeftijd van 83 jaar, de tweede op zesentachtig, de derde op eenennegentig en de vierde op vijfennegentig jaar. Tot het einde van zijn leven ging Cornaro door met een actief en constructief nuttig leven, terwijl hij veel van zijn tijd besteedde om zijn ontdekkingen op het vlak van leven en voeding uit te dragen. Men kan met een gerust hart zeggen, dat sinds zijn werk gepubliceerd werd, vele duizenden hun gezondheid verbeterd en hun leven verlengd hebben door het kennen van deze studies.

Terwijl de waarheden in hun volle kracht zijn uiteengezet, en geen aanvulling behoeven, kan ik niet nalaten een paar interessante passages te citeren die illustreren hoe "modern" veel van zijn inzichten waren en hoe hij een waarachtige "Hygiënist" was. Bekijk maar even volgende zinnen, bij wijze van voorbeeld :

• "... En er is geen twijfel dat indien iemand geadviseerd wordt om zo in overeenstemming te leven, hij alle toekomstige ziekten zou vermijden, omdat ieder goed afgestemd leven de oorzaken van ziekte voorkomt. Daarom zal hij voor de voltooiing van zijn dagen noch nood hebben aan dokters, noch aan medicijnen. "
  
  
• "... Indien iemand bij ziekte, doorgaat met dezelfde hoeveelheid voedsel te eten als toen hij gezond was, zou hij zeker sterven. Indien zo iemand nog méér zou eten, zou hij nog vroeger sterven. Omdat zijn natuurlijke krachten die reeds door de ziekte onderdrukt zijn door meer te eten opgebrand worden, is het zinloos om een grotere hoeveelheid voedsel dan men in de omstandigheden kan verwerken in het lichaam te forceren. Een verminderde hoeveelheid is, naar mijn mening, het enige wat vereist is om de persoon te ondersteunen."
  
  
• En opnieuw : "... Ik gewende mijzelf eraan om nooit mijn eetlust tenvolle te bevredigen, zowel op het vlak van eten als van drinken. Ik verliet de tafel altijd vroeger, terwijl ik eigenlijk nog meer kon eten. Zo leefde ik in overeenstemming met de wijsheid : Zich niet verzadigen met voedsel is de wetenschap der Gezondheid."

Hoe sluitend is deze visie in vergelijking met onze moderne inzichten !

In het Engels zijn verschillende edities verschenen. Een van de eerste was naar het schijnt een uitgave uit 1842 onder toezicht van Dr. John Burdell; een andere editie werd gepubliceerd door de Crowell Company en een andere door Health Culture Co in New York in 1916. Gelijktijdig was er een weinig gekende editie in 1903 door William Butler. De laatste Engelse versie werd gepubliceerd in 1951 door de Health for All Publishing Company.

Addison, een redacteur voor "The Spectator" schreef op 13 oktober 1711 een artikeltje waarvan het extract vooraan in deze brochure is gepubliceerd en dat zeer positief uitlaat over een toendertijd gepubliceerde editie. Lord Bacon bezong Cornaro in zijn "History of Life and Death" (Geschiedenis van Leven en Dood) en Sir William Temple in zijn "Health and Long Life" (Gezondheid en Lang Leven / 16e eeuw), schreven erover. Op 10 augustus 1817 leverde een gewaardeerd schrijver voor zijn tijd, Bartholomeo Gamba, een lofrede op Cornaro aan de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten in Venetië. Cornaro's weelderige paleis is nog altijd te bekijken in Padua en staat open voor iedere toerist die het wil bekijken. Cornaro was jarenlang administrateur van de bisschop van Padua, onder Kardinaal Pisani. Het wordt beweerd dat het werk van Cornaro in Italië tot de "klassiekers" wordt gerekend.

Daarom is het evident dat de invloed die Cornaro heeft gehad langdurig en diepgaand is geweest en het wordt hoog tijd dat moderne gezondheidswerkers zich realiseren wat de werkelijke waarde is van zijn werk. Niemand in de Middeleeuwen heeft zo'n grote invloed uitgestraald.

Cornaro raakt verschillende punten aan in zijn Redevoeringen, die teveel over het hoofd gezien worden door moderne gezondheidswerkers. Zij zouden zich moeten realiseren dat uit een dergelijk oud boek nog veel te leren valt.

Hij stipt om te beginnen aan dat het geen enkele zin heeft om tegen alles in het leven te willen verlengen tenzij dat het leven gezond en bevredigend is. Een lang leven gevuld met miserie, ziekte en lijden is erger dan in het geheel geen leven. Het doel van gezondheid zou eerder moeten zijn : ons in de mogelijkheid stellen ons lichaam te vergeten en onze aandacht te zetten op die zaken die ons werkelijk interesseren. Onze levensactiviteiten kunnen dan verlopen zonder belemmering of interferentie omwille van ziekte of verzwakking. Dit laat ons toe om ons vrij te ontwikkelen en het volle gebruik te maken van onze mogelijkheden en talenten. In het kort : we zouden iets DOEN met ons leven, behalve het gewoon te leven. Het doel van gezondheid is deze kans waar te maken, zodat iedereen een nuttig en constructief leven kan leiden. Gezondheid is dan meestal een middel in plaats van een einddoel.

Maar tot wanneer wij het niet hebben bereikt, zou het onze eerste bekommernis moeten zijn om ze te verwerven.

Deze visie werd onderschreven door Bacon en Temple in hun geschriften :

• "De twee grote zegeningen van het leven zijn naar mijn gevoel, gezondheid en een goede geestesgesteldheid en geen van beide is van meer betekenis voor de ander. Zonder gezondheid zullen alle mensen toelaten dat het leven een last wordt; en de verschillende condities van het geluk gaan gebukt onder verveling, afstomping, ongenoegens... zonder een goede geestesgesteldheid. De levendigheid van de geest takelt af samen met die van het lichaam, en niet alleen het gevoel voor humor en vernieuwing, maar ook het oordeelsvermogen en beslissingskracht veranderen en worden onberekenbaar in ziektetoestanden van het lichaam of het ontbreken van echte gezondheid. "
  
  
• "Datgene wat ik zelfbeheersing noem, is een regelmatig en eenvoudige voeding, afgebakend door ieders ervaring m.b.t. zijn eigen gemakkelijke vertering, en daarbij zo nauwkeurg mogelijk doserend... En dagelijks wordt het lichaam hersteld in de mate dat ons vervuilde lichaam aftakelt..."
  
  
• "In het verloop van het gewone leven moet een mens de ene keer eerder rusten, of lichaamsbeweging doen, vasten of eten, ziek zijn of de gezondheid onderhouden... en de keuze wordt aan iedereen overgelaten zoals men het wil.
  
  
• “Rust en oefening (lichaamsbeweging) zijn de beste methoden of middelen om de gezondheid te beschermen. Deze waarheid moet veel artsen beangstigen bij de gedachte dat ze hun krediet zouden verliezen bij hun patiënten indien ze al te vaak zouden vertellen dat ze geen behoefte hebben aan fysieke activiteiten, en ze zouden zich alleen nog op voedingsregels vastpinnen of alleen enkele voedingsregels als raad geven. Misschien zouden mensen wel denken dat zo'n dokter niet in orde is. Maar het belangrijkste in de dokterspraktijk is zijn oordeelsvermogen of een patiënt in de eerste plaats beweging behoeft of niet. Het vertrouwen in de natuur leert hen dat dergelijk voorschrift, indien het geen goed zou doen, het toch minstens geen kwaad heeft gedaan !”
  

De rest van het verhaal vint u in Zo wordt u 100 jaar / Luigi Cornaro

Uitgave Groene Dag