Enige tijd geleden vroeg men mij om eens een overzicht te maken van de pioniers van de hygiënische beweging.

Zeker, ik zou graag ooit eens een werk maken over Dr. Walker, Dr. Tilden, Dr. Bircher-Benner, Ann Wigmore, Waerland, Nolfi, Ehret e.v.a.

Ondertussen kunt u genoegen nemen met deze eerste artikels.

Deze artikels verschenen in 1992 in NatuurStemmingen, het tijdschrift van Groene Dag.

WILLIAM HOWARD HAY

William Howard Hay werd geboren in Hartstown V.S., in 1866. Met een grote innerlijke bewogenheid en met een enorme zin voor waarneming, talentvol filosoof, groeide hij op met van jongsaf het verlangen in te gaan op de roep van de geneeskunde.

In maart 1891 behaalde hij zijn graduaat aan de universiteit van New York. De volgende zestien jaar beoefende hij de geneeskunde volgens de beste inzichten die op dat ogenblik mogelijk waren. Maar op zijn veertigste stortte zijn gezondheid in elkaar en hierover verklaarde hij: "dat hij zo weinig wist van de werkelijke oorzaken van ziekte". Hij werd zeer ziek, ontwikkelde de ziekte van Bright, met hoge bloeddruk en tenslotte een uitgezet hart. Voor zijn weinig rooskleurige toestand bood de geneeskunde, die hij toch zelf beoefend had en waar hij zelfs vooraanstaand ‘Meester’ in was, geen enkele oplossing, hoogstens een beetje tijdelijke verlichting.

Hij dacht dat zijn loopbaan ten einde was, en kreeg van zijn artsen de raad om ‘gereed’ te zijn.

In het boek "A New Health Era" schreef Dr. Hay later hoe deze waarschuwing hem inspireerde om zijn eigen symptomen te behandelen. Deze behandeling was niets anders dan nog uitsluitend "basisvoeding" te gebruiken of, met andere woorden: "niets anders te eten, dan wat hij dacht dat door de natuur als menselijke voeding was bestemd, genomen in de toestand waarin de natuur dit aanbood en in geen grotere hoeveelheden dan absoluut noodzakelijk".

Tot grote verbazing van Dr. Hay’s artsen, verdwenen de symptomen geleidelijk en na drie maanden voelde hij zich opnieuw fitter en sterker dan hij zich jaren tevoren had gevoeld. Hij verminderde in gewicht (hij leed aan zwaarlijvigheid) en spoedig was hij in staat lange afstanden te lopen zonder afgemat te worden. Hij schreef: "Deze ervaring bevestigde mijn vermoeden dat ik zestien jaar lang heb gehad, dat de geneeskunde op het verkeerde spoor zit".

In zijn praktijk zou hij zichzelf als ‘ongeneeslijk’ hebben moeten klasseren. De hoogste medische autoriteiten hadden dit vonnis over hem uitgesproken. Voor hem was het nu uitgemaakt dat gezondheid een zaak was van voedingsprincipes en hij zette de toekomst open voor de mogelijkheid van behandeling door voedings voorschriften. Het leek wel op een eenzame en verachte weg, want de argumenten werden weggewuifd. Maar dat was het niet. Midden 1908 voelde hij zich geregenereerd, tot zijn eigen tevredenheid. In 1911 was Dr. Hay er stellig van overtuigd dat hij een overlevingsbehandeling voor diabetes had ontdekt. Hij had zich nog niet gerealiseerd dat zijn behandeling niet enkel diabetes, maar gewoonweg alle ziekten kon wegwerken op de meest efficiënte manier.

De volgende vier jaar besteedde hij al zijn tijd in de behandeling van zijn patiënten met dieetvoorschriften, met het doel te bewijzen dat "we zijn wat we eten" en dat "het lichaam en onze geestelijke toestand niets anders is, dan een gevolg van wat wij dagelijks eten en drinken".

Deze vier jaar ondersteunden met harde bewijzen zijn opvatting, dat iedereen zo gezond kan zijn als men zelf wil, op voorwaarde dat de juiste voeding op de juiste manier wordt gegeten (tenzij er sprake zou zijn van een ernstige en onveranderlijke organische afwijking).

Hoe dan ook, was hij overtuigd, dat hij niets nieuws gevonden had, maar dat hij de kennis die ook anderen, die met de natuur en gezonde voeding bezig waren, en dit voor zichzelf toepasten, gevonden had.

Ten andere, hij ging ervan uit dat deze voeding op zichzelf niet de genezing bewerkstelligde, maar dat deze eerder de obstakels uit de weg ruimde, die het wonderlijke, natuurlijke genezingsproces in de weg stonden.

De boodschap in Dr. Hay’s "New Health Era" was dan ook eenvoudig: "Het maakt niet uit welke gezondheidsklacht je treft, er is slechts één onderliggende oorzaak: verkeerde chemische condities voor het organisme. Deze condities worden geschapen door de opname van zure eindproducten van de spijsvertering, groter dan het lichaam kan elimi-neren. Dan ontstaat een toestand die men auto-intoxicatie, zuur-autotoxicosis, toxemie, zelfvergiftiging of een andere naam met dezelfde inhoud kan geven. Dit resulteert in een vermindering van de vitale alkalische reserve waardoor de kans op gezondheid ernstig verkleint. "De wetenschap der geneeskunde neemt geen kennis van deze opeenstapelingen, tot de pathologie is ontwikkeld" schreef Dr. Hay. Hij vertelde aan zijn patiënten dat de vier voornaamste oorzaken van de opstapeling van zure eindproducten van de vertering de volgende zijn:

1. Teveel vlees eten.
   
   
2. Overconsumptie van geraffineerde koolhydraten. (wit meel, industriesuiker en verfijnde koolhydraten van allerlei allooi).
   
   
3. Het miskennen van de chemische wetten die betrekking hebben met de vertering van de voeding.
   
   
4. Constipatie.
   

Dr. Hay wees erop, dat mensen (vooral in de jeugd) een tolerantie opbouwen voor onverenigbare mengelingen, op dezelfde manier zoals mensen een tolerantie opbouwen voor toenemende dosissen van irriterende vergiften ten koste van hun vitaliteit. Hij waarschuwde voor deze gevormde tolerantie, daar zij onnatuurlijk is. Indien wel verenigbare voeding, d.w.z. goed gecombineerde voeding langdurig en consequent wordt toegepast, kan deze tolerantie opnieuw verdwijnen en wordt het reactiepatroon opnieuw normaal.

Dr Hay was iemand die niet alleen oog had voor de relatie voeding-gezondheid. Zijn eerste, en nog tot op zekere hoogte geldende regels van de voedselcombinaties, zijn wel het meest bekend. Hij vergat nooit om de andere helpers der gezondheid binnen de aandacht te brengen: frisse lucht, beweging, oefening, water, baden, zonneschijn en rust, ontspanning… Ook over de relatie van het geestelijke op het lichaam was hij zich bewust. "Als lichaam en geest in harmonie zijn, alleen dan is er een kans voor geestelijke ontwikkeling en dat is de basis van de gezondheid".

Ongeloof.

Het gemak en de korte duur tijdens dewelke iedereen voor zichzelf de waarheid van het zetmeel-eiwit-concept kan uitproberen ten spijt , kreeg Dr. Hay een golf van kritiek te verwerken. De bitterste aanvallen kwamen van zijn bevriende dokters. Het onderwijs van Dr. Hay, nl. de betekenis leren van hoe men ziekte kon voorkomen, druisten in tegen de geldende regels der geneeskunde in Hay’s tijd (en nog steeds), waarin slechts de behandeling van ziekte een plaats vindt en niet het voorkomen.

Ironisch genoeg heeft de kritiek een zodanige invloed op hem, dat hij zichzelf als een waardeloze en afgeschreven kwakzalver ging beschouwen, terwijl in zijn praktijk dagelijks de afgeschreven, hopeloze en verziekte patiënten weer tot leven kwamen. De pesterijen en de frustraties moeten enorm geweest zijn. De medische denkwijze was niet rijp voor Dr. Hay’s vernieuwende invloed. En wij kunnen ons bevragen of zij dit vandaag wel is?

Er was geen behoefte aan een voedingstherapie, er was toch immers "a pill for every ill"? (een pilletje voor elke kwaal).

In 1940 is Dr. Hay gestorven, op 74-jarige leeftijd, na een ernstig ongeval. Jammer, want pas nu kwam vanuit medische hoek geleidelijk enige appreciatie over de belangrijke relatie van voeding met gezondheid.

Dr. med. Fritz Becker (intemist) verklaart over gebakken, gedevitaliseerde en van zijn enzymen beroofde voeding: “Het vuur van de kookpot en de braadpan, tegenwoordig nog uitgebreid met de grill en de microgolfoven, is de mensen noodlottig geworden! De doodgekookte voeding, met name vooral de vleesvoeding, aangevuld met industrieel bewerkte voedingsmiddelen, hebben vele ziekten veroorzaakt, waaraan wij thans te lijden hebben. Dat dit juist is, kan wel het best door de artsen in de praktijk ervaren worden, wel te verstaan door zij die nog normaal en helder kunnen denken. Als mensen terugkeren naar de “Oerkost”, komt de gezondheid terug en verdwijnen de ziekten.

Het werk van de pioniers overal ter wereld, w.o. Bircher Benner, Kollath, Walter Sommer, Are Waerland, Adolf Just, Ungewitter en Drebber was een bescheiden individuele bijdrage om de te voorziene gezondheidsgevaren van het opkomende industriële voedingscomplot tegen te werken. Hoe groot ook het enthousiasme was van deze honderden mensen, toch hebben zij de ontwikkelingen van de voedingsindustrie niet kunnen verhinderen. Mensen moeten eerst aan eigen lijf de schade ondervinden, voor zij bereid zijn veranderingen door te voeren.