Dit artikel is de samenvatting van een brochure die door Groene Dag werd uitgegeven in 1992. Hierin worden de fundamenten van het natuurlijke leven behandeld.

Het begrip "natuurlijk leven" is zonder twijfel een van de ruimste begrippen die zouden gedefinieerd kunnen worden. Het staat in relatie met elke activiteit, met onze vrije tijd, met voeding, met op-voeding, met de benadering van ziekte en gezondheid, met de dingen waarmee we omringd worden, enz.

Waarom wij hier willen bij stilstaan, is de eenvoudige vaststelling, dat in alles wat mensen doen, de natuur nog nauwelijks meespeelt. Het woord 'natuurlijk' is totaal ontkracht en wordt te pas en te onpas gebruikt in publiciteit, besprekingen, terwijl het totaal ontdaan wordt van zijn betekenis. Hoeveel aandacht vandaag ook besteed wordt aan milieuproblematiek - uit noodzaak - toch valt van het ware natuurrespect niet veel te bespeuren. Men zoekt naar oplossingen, waarin het gedrag van de 'moderne mens' gewoon verder kan gezet worden, zonder dat er een inspanning verwacht wordt.

Milieuvriendelijk staat tegenwoordig al dikwijls voor recyclage-minded. Toch is de steun aan het milieu met een recyclage-opvatting slechts gering en gaat het slechts in op één van de talrijke problemen. Het beperken van afval is natuurlijk een mooi gebaar, maar mooier nog is het afval voor te zijn. Deze afvalbergen hoeven niet echt. Zij ontstaan maar, door het feit dat mensen onnatuurlijk leven. Hoe natuurlijker men leeft, des te minder afval wordt er nagelaten. Natuur laat zich niet verpakken.

Toen Groene Dag in 1982 zijn werking startte, propageerden wij volgende slogan: alles wat on-natuurlijk is, is ongezond. Het is een krasse uitspraak, hebben velen ons opgemerkt. Toch moeten wij ons dit bewust worden, dat alles wat door kunstmatige stoffen wordt vergezeld of samengesteld, hetzij in het productieproces, hetzij in het gebruiksproces, hetzij in het afbraakproces, na gebruik, schadelijk zijn. In beperkte mate zijn sommige vervuilingen nog te verantwoorden, maar onze dichte bevolking en het overgebruik aan kunststoffen met allerlei doelstellingen, begint voor een belangrijk aantal problemen te zorgen.

'De vervuiler betaalt' werd ons altijd voorgehouden. Nochtans is daarvan niet in het minst sprake. Kan een automobilist, die de lucht vervuilt zijn gassen zelf opsnuiven?

In dit artikel willen we onderzoeken wat we kunnen doen om zelf een bijdrage te doen voor een menswaardiger, milieuvriendelijke en gezondheidsvriendelijke wereld. Ik hoop dat dit u even aan het denken kan zetten, en dat u dan stilaan in beweging komt om er iets aan te doen. Ik ben er zeker van dat dit niet alleen een prettig groeiproces zal worden, maar tevens een aanloop tot een gezond en een waardevol leven.

Het is een plezier de natuur te leren kennen en te ontdekken dat het leven eenvoudig kan zijn. Leer de werkelijke behoeften kennen en verheug u in elke dag. Hoe ernstig de oproep ook mag klinken om iets te doen, toch wil ik de positieve keerzijde niet vergeten.

Wat kunnen de daden van een enkeling betekenen? Het lijkt alsof iedereen nog een beetje wacht op de buurman, die er zich niet veel van aantrekt. Als we het eerlijk menen met de natuur, zou er in onze houding iets moeten bestaan, een gedrongen hulpvaardigheid: "ik meen het goed met de natuur, vertel me toch wat ik kan doen...". Jammer genoeg heeft de natuur niet zoveel aanhangers met dié intentie. Zich dààr voor inzetten, brengt niets in de lade. Toch mag men niet ontmoedigd worden. Elke stap in de goede richting, is waardevol. Alles moet groeien en de tijd krijgen om zich in te leven.

Terwijl de beste geneeskunde de preventie is, wordt deze jammer genoeg, maar zelden toegepast. Daarom zal deze brochure de relatie tussen natuurlijk leven en gezondheid benaderen vanuit preventief standpunt. Maar ook wie met klachten zit zal uit veel van deze raadgevingen veel kunnen leren.

Om het woord 'natuurlijk' te begrijpen, moet men de natuur leren kennen. Misschien is de natuur in zijn geheel niet te vatten, maar men kan zich in elk geval in een fractie daarvan verdiepen en liefst een gedeelte, dat het menselijk leven aanbelangt. De studie van de menselijke natuur alleen reeds, zorgt voor verrassingen en doet ons verbaasd staan tegenover de enorme mogelijkheden die aan de mens zijn geboden. Het meest fantastische is bovendien wel dat we ons hierover kunnen verbazen en erover kunnen nadenken.

Natuurlijk betekent eigenlijk 'zoals de natuur'. Daarom wordt 'natuurlijk' ook vaak gebruikt voor 'natuuridentische' stoffen (op de natuur gelijkende). Ook in het taalgebruik wordt het woord 'natuurlijk' met regelmaat gebruikt. Men bedoelt dan: "zeker en vast", zoals het van nature betaamt. Of het dan altijd om natuurlijk gedrag gaat, is de vraag.

Welk beeld we van de natuur ook hebben gekregen, de natuur is zeker en vast. Elke dag kunnen we er dingen van aanschouwen. Waar men ook woont, de natuur laat zich overal vinden, in de zonsop- en ondergang, in het spel van wind en wolken, in wentelwiekende vogels, in het opgroeien van kinderen, en in jezelf. Misschien concentreert u zich vooral op de zwakke kanten van de natuur: uw eigen kwetsbare leven. Daaraan kunt u zien en voelen dat de natuur haar grenzen heeft. Eén ding mag ons zeker gelukkig maken, dat we de grenzen van de 'groene natuur' niet kennen, en dat in de natuur evenwichtzoekende kracht bestaat. Ook die heeft evenwel haar grenzen. Natuur staat synoniem voor 'leven'. De natuur is de dode materie die tot leven is gebracht, in het begin der dagen. Mensen hebben het talent om beheerders en mede-scheppers te zijn. Of kunnen kiezen voor destructie.

Natuur = alles wat leeft. Natuurlijk = afgeleid van de natuur, ten dienste van het leven.

Alles wat leeft heeft een eigen natuur, waardoor het onderscheiden wordt van al het andere, en waarin bepaald wordt wat het moet doen om zichzelf te zijn.

Natuurgebonden leven

Eeuwenlang zijn mensen voor alles aangewezen geweest op de natuur. De ritmiek van de natuur, zaaien, planten, oogsten, bewaren enz. hebben in het leven altijd centraal gestaan. Zich beschermen tegen de natuurfenomenen is eveneens een grote zorg geweest. Zowel voor voeding als voor kleding, huisvesting, bescherming, omheiningen, vervoer, enz. was de natuur de enige uitkomst. Ook voor gezondheidszorgen was men aangewezen op de stoffen die de natuur kon aanbieden: aarde, water, lucht, licht, planten, enz.

We kunnen niet zeggen dat de toestanden in dat verleden altijd zo aantrekkelijk waren. Ik geloof dat veel mensen van vandaag dergelijke toestanden niet lang zouden overleven. Maar met onze middelen van vandaag, onze kennis, onze hygiëne enz. bezitten wij troeven die we aan deze levenswijze kunnen toevoegen.

Als men vandaag opnieuw een grotere harmonie met de natuur wenst te beleven, dan raad ik aan om te beginnen met het aanleggen van een groentetuin, de grootte doet er niet toe. Wat wel belangrijk is, dat men vertrouwd raakt met het leven van het land. Men bewerkt de structuur van de grond en probeer zo natuurlijk mogelijk te werken: zie hoe de natuur zichzelf bewerkt en boots dit na in uw eigen tuin. Zaai met liefde en geduld en wacht het ontkiemen van de jonge planten af. Leer de kruiden kennen die in uw tuin, uw planten gezelschap houden. Bescherm uw planten en zie alles wat rond uw planten leeft. Zie de planten groeien en heb het plezier van zelfgeteelde groenten. Haal met vreugde iedere dag de oogst binnen. Proef het wonder, dat knapperig tussen uw tanden breekt, waarvan de waardevolle sappen u zullen voeden.

Uw tuin zal u leren hoe eenvoudig alles lukt. Voor uw tuin hebt u, behalve zaden niets anders nodig, dan goede zorgen. Naarmate u de tuin zult verzorgen zal de arbeid lichter worden, de structuur van de grond beter, de vruchten mooier en lekkerder Als u aan de natuur alleen de natuur toevoegt, door het gebruik van kompost, natuurlijke bodembedekking, tuinafval enz. krijgt u een steeds rijkere bovenlaag waarin het leven zich rijkelijk zal vermenigvuldigen.Plant bloemen en struiken in en rond het groentenperceel. Schep omstandigheden, waardoor vogels graag in de nabijheid van uw tuin vertroeven. Heb plezier aan hun gezang 's morgens en 's avonds.

Naast het feit dat u genoegen beleeft aan tuinwerkzaamheden en dat het gezond is, om in de buitenlucht te werken, en dat deze verse planten ook nog een bron van gezondheid zijn, is een eigen tuin hebben ook een ecologisch pluspunt. Iedere kilo voedsel dat u zelf kunt kweken, is gemiddeld een liter stookolie gespaard. Wat u belangrijk hebt gevonden voor uw tuin, zal stilaan ook voor uzelf meer belang krijgen.

Heel in het kort behandelen wij hier enkele thema's:

1. Water

Water, een onmisbaar gegeven om leven mogelijk te maken. Dat is duidelijk in gebieden waar water schaars is. Water voor mensen kan meerdere doelen hebben: het kan gedronken worden, maar het kan ook nuttig zijn om zich te wassen, te baden, als behandelingsmiddel, enz. Het op peil houden van een goede waterbalans is voor de gezondheid een belangrijke opgave. Een verstoorde waterhuishouding is een veel voorkomende klacht. Water wordt in de eerste plaats opgenomen langs de voeding, d.w.z. dankzij het vocht dat in de voedingsmiddelen zelf aanwezig is. Daarom is het belangrijk om veel natuurlijke voedingsmiddelen tot zich te nemen, waarin rijkelijk natuurlijke sappen voorkomen. Groenten en fruit bevatten grote hoeveelheden 'water', wat betekent dat hun verhouding water/droge stof sterk ten gunste van het water uitwijkt. Zo hoort het ook. Als we zien in welke verhouding water/droge stof in het lichaam voorkomt, dan stellen we vast dat ook daarin water het meest voorkomend element is. Het gebruik van fruit en groenten, als middel om voldoende vloeistoffen op te nemen, is zeker te verkiezen. Het water dat in deze voedingsmiddelen voorkomt is niet zomaar 'water'. Het is een vloeistof, geladen boordevol natuureigen informatie, het bevat, naast de fijne verhoudingen aan minerale stoffen ook fijnere trillingen, die bepalend zijn voor dàt soort voedingsmiddel. Dààrin schuilt ook de geneeskracht van verschillende voedingsmiddelen.

Onthoud hierover het volgende: het beste water dat je kan drinken, is datgene dat in de voedingsmiddelen zelf aanwezig is. Daarom gebruikt men liefst een belangrijk gedeelte 'natte voeding' en een aanzienlijk kleiner gedeelte 'droge (geconcentreerde) voeding', als men daar behoefte toe voelt.

Toch zal deze vloeistof (die in ideale omstandigheden 1 1/2 tot 2 liter bedraagt) meestal niet voldoende zijn om de waterbalans in evenwicht te houden. Daarom zal men, eventueel ingaand op de natuurlijke vraag van het lichaam, andere vloeistoffen extra-gebruiken.

WATER als zodanig komt daarvoor in aanmerking, maar er is heel wat discussie over wèlk water? Veel jaren hebben de 'mineraalwaters' aan de top gestaan, omdat men dacht dat de erin opgeloste mineralen, eventueel de tekorten zouden kunnen helpen overbruggen. Dat is wel zo bij enkele mineralen, maar de meeste mineralen bestaan erin, in 'ruwe toestand', d.w.z. zonder energetische lading, hetgeen het grote verschil uitmaakt met de sappen van voedingsmiddelen. Dat mineraal-rijke waters niet voor iedereen geschikt zijn, begint men stilaan in te zien, omdat deze mineralen een belasting kunnen zijn voor de nierfunctie. Dit is dan ook de reden dat de mineraal-arme waters meer en meer de geringste droogrest. Om concrete merknamen te kennen, hebt u alleen maar bepaalde tabellen te raadplegen of verpakkingen na te lezen. Er zijn goede waters zowel in de klassieke als alternatieve handel. Een nieuw probleem van de verpakte waters is de versheid. Daarom moet aangedrongen worden om de verpakkingsdatum op de fles af te drukken.

Het zal je misschien verbazen, dat hier onmiddellijk gesproken wordt over de 'verpakte waters'. Is leidingwater dan niet goed genoeg? Daarop kunnen we stellen dat leidingwater nooit bedoeld is geworden als 'gezondheidswater'. Men moet een aantal compromissen sluiten, om te voorkomen dat via waterleiding hele bevolkingsgroepen zouden besmet worden en dat het leidingnet een beetje zou gaan lijken op een riool. Daarom worden, wat men noemt destructieve stoffen aan het water toegevoegd, om het water 'proper' te houden. Leidingwater wordt bereid, omdat men niet kan starten met een ideaal water, meer nog, omdat deze voornamelijk oppervlaktewaters sterk blootstaan aan zeer verscheiden verontreinigingen. Wie vertrouwd is met het alternatieve gezondheidsprincipe, weet hoe moeilijk het is om vervuild water binnen de normen te krijgen.

De luchtverontreiniging heeft een grote invloed op de oppervlaktewaters, maar laat ons alsjeblief ook de waterverontreiniging niet vergeten! De proporties die de waterverontreiniging aannemen, zijn op het randje van dramatisch. Jarenlang hebben de verschillende grondlagen verhinderd dat het afval van onze maatschappij de waterreserves bereikten. Nu krijgt men infiltraties door lekkende mazouttanks, de lozingen van giftige en door de natuur niet of slechts langzaam afbreekbare producten. De lozingen van voor huishoudelijke doeleinden gebruikt water zijn zeker ook niet te onderschatten! Het overdadig gebruik van wasmiddelen, schoonmaakmiddelen, toiletreinigers, enz. veroorzaakt zeep- en detergentconcentraties die de natuurlijke vermogens tot afbraak ver overstijgen en die uiteindelijk afgevoerd worden naar grotere watermassa's (zee). Het is moeilijk om zich een idee te geven hoeveel kubieke kilometer water er in de zeeen en oceanen is. Het lijkt bijna onwaarschijnlijk, dat mensen in staat zouden zijn, om die watermassa's te vervuilen. Ondanks de vernieuwende, enorme kracht van de natuur, gelegd in al zijn elementen, slaagt de mens er toch in om zelfs het ondenkbare te realiseren en door de agressie van zijn handelwijze de levenskettingen, nodig om de natuurlijke veelzijdigheid te handhaven, te doorbreken. Onder het mom van 'huishoudelijke properheid' wordt het water, met grote hevigheid vermoord tot een dood element. Nochtans zijn er veel goede alternatieven. Hygiëne is nu eenmaal een grote verdienste, maar het begrip proper is tot in het oneindige uitbreidbaar. Voor wie van de natuur houdt, is het een harde vaststelling, geen enkel beekje meer te vinden, waar men het water met de handen kan uitscheppen, om het te genieten.

2. Afval

Afval is een product dat rechtstreeks afgeleid is van een "moderne levenswijze". Zo komt het over. Mensen die de vinger op de wonde leggen krijgen gemakkelijk de naam ouderwets, of "men kan binnenkort weer de boer op". OP 25 jaar tijd zijn belangrijke eigenschappen overboord gezet en heeft de maatschappij zichzelf nieuwe normen aangemeten. De papiermolen is aan het draaien gegaan, het papieren tijdperk is in vroege gegaan en dwingt iedereen om mee te draaien. Niemand kan volgen hoeveel publicaties er dagelijks over populaire onderwerpen worden uitgegeven, maar ook op het vlak van de reclame wordt er enorm veel gepresteerd. We zijn afval gewoon gaan vinden, omdat we het zo gemakkelijk kwijt kunnen. Nu de breekwerven, de verbrandingsinstallaties, en ook andere oplossingen dikwijls niet meer zo welkom zijn, in gemeenten die stilaan beginnen te begrijpen wat afval met zich brengt, wordt afval een ongewenst goedje, dat men liever buiten de eigen grenzen kwijtraakt, desnoods wordt het zelfs in afvalkaravanen uitgevoerd. In 1982, toen Groene Dag in onze ideeën begon te groeien, stelde wij zeer duidelijk, dat al wat onnatuurlijk is, ongezond is. In deze stelregel blijven wij geloven. Alles wat kunstmatig gerealiseerd wordt op basis van natuurvreemde stoffen, wordt vroeg of laat een probleem. Sommige toepassingen: bv. verpakkingen enz. worden kort na hun ontstaan al een probleem, om niet te spreken van de ongewenste stoffen die dikwijls tijdens het productieproces ontstaan! Dit is een schakel die vaak wordt vergeten, en ten onrechte want veel zgn. toelaatbare producten, hebben een vieze voorgeschiedenis. Verpakkingsmateriaal volgt de vraag naar efficiency, voordelen op het vlak van vervoeren en stapelen, naar gemak. De glazen fles met statiegeld, die 18 tot 25 keer kon worden herbruikt, werd eerst vervangen door de glazen fles, verloren verpakking, de plastic fles en tenslotte de UHTbricks. Deze bricks komen voor recuperatie niet in aanmerking gezien de gemengde samenstelling: karton-aluminium-plastic. Kunststoffen, welke functie zij ook uitoefenen: in kleding, meubilair, verpakking, enz. Hoe duurzaam ook, na enkele dagen, weken, maanden of jaren, zijn ze gedoemd om de afvalberg te vergroten, d.w.z. dat de ganse productie massa van de kunststofindustrie na enkele weken, maanden of jaren, al meteen naar het stort mag worden gevoerd. Als we ons rekenschap geven van wat er in deze dagen in kunststof wordt gemaakt, meer en meer, gaande van kleine speelgoedjes, tot tuinmeubelen, tot... dan mag de afvalberg zich de komende jaren aan een groeiende massa verwachten. Vervuiling, wat de afval-industrie toch zeker is, begint in het denken van de mensen, zonder het geweten, dat het opneemt ten gunste van de natuur, het leven. Zolang er niet meer respect is voor de natuur, zal er moeilijk een oplossing komen aan de nijpende vragen waarmee men van daag worstelt.

Een ding om te onthouden is zeker: dat wij nooit gezonder kunnen zijn dan onze omgeving. We kunnen ons enkele jaren sterk houden, maar nadien velt de ongezonde levenswijze en levensomstandigheid zelfs de gezondste boom.

Recuperatie: veel mensen zetten zich in om zoveel mogelijk gebruikte goederen terug in te zamelen, zodat het materiaal niet zou verloren gaan. Die bedoelingen zijn goed en de afvalberg wordt er inderdaad door gereduceerd. Dat is positief, maar weliswaar slechts een peulschil van wat moet gedaan worden. Het is omgekeerde politiek, d.w.z. men gaat eerst vervuilen, daarna schoonmaken. Dat doet men met het water, d.m.v. waterzuiveringsinstallaties, die toch ook niet zonder problemen zijn. Met glas, papier, enz. gebeurt nu net hetzelfde. We hebben het gevoel een heuse natuurbeschermer te zijn als we al onze rommel naar het afvalpark brengen. Veel beter is het om te voorkomen zoveel afvalstoffen te krijgen. Men zal zien dat dat goedkoper zal uitvallen. Recuperatie is trouwens geen gemakkelijke zaak. Met de gerecupereerde materialen is men beperkt in het aanmaken van nieuw materiaal. De enige uitzondering daarop is glas. Glas is zeer goed recupereerbaar en kan opnieuw in gebruik genomen worden. Alleen kan men er bijna uitsluitend gekleurd glas uit vervaardigen, gezien bruin en groen glas zo dominant zijn, dat slechts een kleine hoeveelheid ervan in staat is om de ganse lading te kleuren. Papier is jarenlang in recyclage. Alleen is gerecycleerd papier nooit aangeslagen in het gebruik, omdat grijs niet zo aantrekkelijk is. Het gerecycleerd papier vertegenwoordigt niet eens een % in de papierproductie. Wat doet men dan met die massa papier die door overheid en vrijwilligers wordt ingezameld? Door het feit dat dit papier aan de industrie als een goedkope grondstof wordt aangeboden vindt zij een gretige afname in de productie van karton voor dozen, opvulmassa's enz. Toepassingen die zeker niet zouden bestaan indien men met de originele grondstof zou moeten werken. Zo krijgt het opgehaalde papier een derderangsfunctie, waardoor de verpakkingsindustrie nog maar eens een troef in eigen hand heeft. Plastiek is zeker nog complexer. Door de vele soorten plastiek is het niet eenvoudig geweest om een toepassing te vinden, waarin de verzamelde plastiek een rol zou kunnen spelen. De toepassingen die er zijn, zijn eigenlijk maar 'om het weg te hebben': opvulling tussen dubbelwandige buizen enz. Met dit hoofdstuk over afval en recuperatie hebben we zeker niet willen stellen dat recuperatie zinloos of overbodig zou zijn. Maar beter is nog te voorkomen dat er al te veel zou moeten gerecupereerd worden. In alles wat is geproduceert steekt energie, voor de natuur dure energie. En tevens wil het een pleidooi zijn, zodat men de recuperatie en de toepassingen nadien ernstig zou nemen. Waar we gelukkig mogen om zijn is de recuperatie van afvalolie. We hopen inderdaad, dat mensen zich inderdaad die moeite getroosten om olie uit de natuur te houden.

3. Lucht

Alle leven heeft lucht nodig: het klinkt u zeker vertrouwd in de oren. Even belangrijk als water is lucht. De adem is een bron van leven. Dat beseffen we maar al te goed en daarom houdt onze vereniging zich ook bezig met de cursussen 'Ademhaling en gezondheid', waarin we, naast ademhaling ook leren ontspannen.

Longen en huid zijn ademende organen, waarbinnen een omzettingsproces bestaat van zuurstof en koolstof. Om dit 'zuiveringsproces' goed te laten verlopen, moet de lucht ook zo zuiver mogelijk zijn. Als we deze lucht zelf gaan vervuilen door gebruik van tabakswaar, verkrijgt men in plaats van een zuivering een bijkomende belasting (vervuiling) waarvan iedereen weet, dat het de gezondheid schaadt. Aan roken is geen enkel voordeel. Wie van roken wenst af te stappen, maar zich te zwak voelt, moet zich laten helpen. De vijf-dagen-plannen van Leven en Gezondheid zijn daartoe een stevige stimulans. Roken bederft de smaak van het voedsel, de reukzin, het kost veel aan je geldbeugel en aan je gezondheid. Je kan er heel goed van af! Een luchtvervuiling waar men zelf niet altijd deel aan heeft, is deze van de uitlaatgassen. Als men altijd of heel veel in deze stank moet verblijven, dan kan men dat moeilijk gezond noemen. Als het dan even kan: maak er een gewoonte van, om met regelmaat in de vrije natuur een wandeling te doen en een luchtje te scheppen. Ook de lucht in kantoren en werkruimten is niet altijd van de poes. Men spreekt dan vzn bedorven lucht, iets wat kan ontstaan door onvoldoende ventilatie, maar ook door kunstmatige ventilatie. Deze kunstmatige ventilatie, in samenwerking met de andere kunststoffen, veroorzaakt elektrisch opgeladen materiaal, waardoor een zeker 'spanning' (elektrostatisch) ontstaat. Dit kan allerlei gevolgen veroorzaken, bv. hoofdpijn, migraine, misselijkheid e.v.a. Men kent dit probleem en geeft het de naam sick-building-syndrome. Het kan er zo aan toe gaan in de werkgelegenheid, maar het gevaar zit erin dat men ook het huis zo gaat inrichten. Wil men dit voorkomen, werk dan in de constructie van het huis met veel neutrale materialen en in de eindafwerking met veel natuurlijke materialen. Hout is daarbij een aangename en gezondmakend materiaal, dat erg dankbaar wordt gebruikt.

4. Aaarde

Een spreekwoord van de Noord-Amerikaanse indianen was: "Wat de mens doet met de aarde, doet hij uiteindelijk met zichzelf". Hier gaat het dan wel om de aarde, als een geheel: de bergen, de dalen, de beekjes, de planten en de dieren. De aarde wordt ook regelmatig voozal het leven, dat in de aarde haar wortels uitspreidt, even vervuild zijn als de aarde. Het is dus een aansporing om op een voorzichtige manier met de aarde om te springen, en de aarde geen geweld aan te doen. Toch respecteert men de aarde niet op deze manier. Om de voedselproductie op te drijven, gebruikt men kunstmatige middelen, men berooft de aarde van haar groene vacht, terwijl juist de bomen de toekomst van de aarde zijn. Wenst men iets te doen ten gunste van de natuur, dan moet men, als men daartoe de kans krijgt, bomen planten. Bomen hebben een enorme waarde. Niet alleen omwille van de producten die een boom ons kan leveren (bv. fruit), maar ook de invloed op plant en dier en atmosfeer. Aarde kan ook een geneesmiddel zijn. Leem (klei), maar ook veenaarde en andere, worden in de natuurgeneeskunde gebruikt voor inname, gorgelingen tand- en wondverzorging, om te baden, als oplegging, omslag, kompres, enz. Raadpleeg daarvoor onze brochure over Klei.

5. Licht

Bijna alle leven heeft licht nodig. Sommige leven behoeft niet veel en is tevreden met de schaduw, maar zonder licht is er eveneens gaan leven mogelijk. In de therapie van Dr. Nolfi hadden lichtbaden een bijzondere betekenis. In het licht zit een zeker gamma van trillingen waarvan de genezende werking bekend is. Ook het gebruik van kleur kan gevolgen veroorzaken die zowel positief als negatief uitvallen. Werken en leven tussen zwart en grijs en andere donkere kleuren, zal een totaal andere invloed hebben dan wanneer men omringd wordt met geel, oranje, vlammend rood... De wijze waarop kleuren aangebracht zijn is ook niet te verwaarlozen. Gaat het om strakke, hoekige vlakken en vormen, waarin de kleuren al even omlijnd zijn in ongenuanceerde tinten of is het zoals in de natuur: in een eindeloze variatie, onder invloed van vorm, schaduw en licht... Kunstlicht zal wat de kwaliteiten betreft nooit het zonlicht kunnen vervangen zelfs al probeert men de eigenschappen van zonlicht in te vullen. Waar we regelmatig behoefte aan hebben is aan écht licht, aan sprankels zonlicht, met een warme gloed. Met licht poogt men de invloed van de seizoenen te minimaliseren. Maar toch verwacht iedereen in de winter, het lengen van de dagen, zodat kunstlicht overbodig wordt. De winter toont ons enkele dingen in verband met ons aktief leven.

6. Industrie

Vanaf de industriële revolutie is men gegroeid van het kleine, ambachtelijke landleven, met het ambachtelijk vervaardigen van kunstige voorwerpen, gebruiksvoorwerpen (klompen, manden, stoelen, biezen, houtsnijwerk, smeedwerk e.v.a.) naar een mechanische productie, waarin men streefde naar meer en 'beter'. De technische mogelijkheden hebben zich ontplooid op een bijzondere manier en de industrie heeft steeds meer aan belang gewonnen. Een aantal dingen zijn daardoor goedkoper geworden, toegankelijker, het publiek is meer vermogend geworden. Er zijn zeker positieve zijden aan de industrie. Iets meer zekerheid, grotere levenskansen, enz. De negatieve zijde is: het verminderen van het gevoel van eigenwaarde, dat iemand kan beleven als men een werkstuk eigenhandig heeft samengesteld en tevens is de grote invloed die de industrie in het huidige leven heeft niet altijd een pluspunt. Hoe groter een industrie is, des te meer verliest men zichzelf daarin. De chemische industrie wint veld in de voedingssector, die een op zichzelf staande industrie aan het worden is en die daar doelstellingen vergeet. Maar ook op het vlak van de gezondheidszorg, landbouw en techniek, speelt chemie een steeds grotere rol, die regelrecht tegen de belangen van de natuur ingaat.

7. Reclame

Reclame als zodanig is niet verkeerd, het is de toepassing ervan. Men zou een boek kunnen schrijven over de reclame die ooit is gevoerd rond wasmiddelen. De manier waarop men inspeelt op de gevoelens van de lezers/kijkers is zo bestudeerd, dat men niet ongevoelig kan blijven. Dat geldt voor de zepen, dat geldt voor dranken, voor wagens enz. Reclamecampagnes zijn uiterst verzorgd en zelfs al zou de taal die men gebruikt, in het dagelijkse leven hoogst belachelijk klinken, toch mist de slogan haar doel niet vaak. De industrie bedient zich van de reclame om haar producten te populariseren d.w.z. ze zo voor te stellen, alsof men een uitzondering zou zijn, als men er ook geen gebruik van zou maken. Je zou iets kunnen missen. In reclame wordt niets aan het toeval overgelaten. Ook de verpakking wordt vergaand bestudeerd, zodat het product eruit ziet, zoals men verwacht. Kleur, vorm en lay-out krijgen zonodig nog meer aandacht dan de inhoudstoffen waaruit iets is samengesteld. Het doel van de industrie is trouwens: verkopen. De reclame maakt gebruik van alle media, en hoe langer hoe intensiever. Zij laat geen enkel kans voorbijgaan om een boodschap of een suggestie in te lassen, die verwijst naar wat zij te verkopen heeft, al vangt men er zelfs maar een glimp van op. Reclame heeft een invloed op kleding, voeding, dranken, woonstijl, gedag, op alles wat onze persoonlijkheid uitmaakt. Wenst men, de invloeden van de reclame zo weinig mogelijk te ondergaan, dan moet men af en toe eens halthouden, eens herbronnen, de brilglazen terug een proper maken, zodat men weer onbevooroordeeld kan kijken. Niet altijd een gemakkelijke opdracht, omdat de invloed zeer diép is.

8. Voeding

Als er één ding is, dat ons dicht bij de natuur kan brengen, dan is het zeker de voeding. Maar diezelfde voeding kan ons ook weer ver van de natuur doen afdwalen. - Als je aan iemand de vraag stelt, wat je van nature zou kunnen eten, dan mag je de vreemdste antwoorden verwachten. Van nature? Daarom moeten wij onze behoeften kennen, de fysiologische opbouw van de mens, en dan nog... de natuurlijke omstandigheden! Toch is het belangrijk deze te leren kennen. Voeding is trouwens geroepen om voor de mens alles te zijn, wat hij rgesteld als een moeder. Omdat de aarde de vruchten voortbrengt waarvan ieder levend wezen in leven kan blijven. De aarde is de materie, waarin een zaad zichzelf kan verliezen en een begin kan worden van nieuw leven, onder invloed van licht, lucht en water. Voedsel is zijn medicijn bij uitstek. Nochtans kan niet alle voeding medicijn zijn. Elk voedingsmiddel heeft zijn eigen eigenschappen en kan die eigenschappen maar op de mens overbrengen, als de mens dat in optimale omstandigheden kan ontvangen. Het kan best zijn dat in bepaalde voedingsmiddelen véél inzit, maar het kan niet geassimileerd worden, wat heb je er dan aan? Van nature? Nou ja, hoe is de natuur ook weer? Gaar? Half-gaar? Rauw? IN de natuur is alles rauw. Bijna alle dieren eten al hun voedsel in deze toestand. Zoals de natuur het aanbiedt is alles op z'n best. Elke ingreep - hoe ook - is een wijziging van de informatie die in het voedingsmiddel was opgeslagen. Zonder bijkomende toevoeging, betekend elke ingreep een vermindering van de oorspronkelijke kwaliteiten (en inhoudsstoffen). Door bereiding wordt een natuurlijk voedingsmiddel nooit beter uit zichzelf. Het wordt wel anders. Misschien was het voedingsmiddel in die rauwe vorm niet eetbaar, en heeft men door het te bereiden 'eetbaar' gemaakt. Stel je dan zeker ook eens de vraag of het nuttig was om dàt eetbaar te maken, bij gebrek aan andere alternatieven. Ik laat deze vragen open. Iedereen moet zelf ontdekken wat natuurlijk is en hoe natuurlijk leven is. Dat is niet weer te geven op enkele bladzijden. Dat is maar theorie. Natuurlijk leven en natuurlijk voeden, zijn dingen uit de praktijk van elke dag. Belangrijk is, dat men opnieuw dingen in vraag durft te stellen. Van generatie op generatie zijn een aantal gewoonten doorgegeven, waarrond men zich bedenkingen kan maken. Als men spreekt van voeding, riskeert men meteen een salvo vetten, koolhydraten en tenslotte de eiwitten als stokpaardje, waarmee men vuur aan de schenen van de anders-denkende probeert te leggen. Als alles waar is wat tegenwoordig wordt verkondigd, is het een wonder dat er nog mensen zijn. Men heeft het publiek vooral in termen van kwantiteit leren denken, terwijl de kwaliteit oneindig veel belangrijker is, als tenminste een minimum aan hoeveelheid voorhanden is. De angst voor tekort zit diep in de mensen ingebakken. Zou het niet erg zijn, als men het zich kan veroorloven, toch nog tekorten te hebben, terwijl de voedingssupplementenindustrie voorstelt, dat het allemaal met een pilletje te verhelpen is? Men weet over het algemeen zeer goed dat de voeding niet in orde is, en men beseft dat ook, maar men durft het niet luidop uitspreken, uit angst voor de consequenties: nl. dat men meer natuurgericht zou moeten leven. Men weet dikwijls zeer goed waar het schoentje knelt, maar toch komt men er niet toe om zich te verdiepen in de natuur en in haar wonderlijke krachten. De pilletjes-industrie stelt het zeer gemakkelijk voor. Dr. Lecompte is hen daarin voorgegaan. Als men een tekort heeft, dat een synthetisch preparaat, met analytisch gelijkaardige samenstelling als datgene wat men ontbreekt, alle heil zal brengen.